Hoe weet ik of ik borstkanker heb?

Je hebt iets gevoeld tijdens het douchen. Een knobbeltje, een verharding, of misschien ziet je borst er gewoon anders uit dan normaal. Je hart slaat even over en duizend vragen spoken door je hoofd. Of misschien heb je helemaal geen klachten, maar wil je gewoon weten waar je op moet letten.

Beide situaties zijn heel begrijpelijk. Op deze pagina vind je duidelijke informatie over hoe je borstkanker kunt herkennen, hoe je je borsten kunt onderzoeken en wanneer je naar de huisarts moet gaan.

Het belangrijkste om te weten: de meeste veranderingen in je borsten zijn géén borstkanker. Ongeveer 75% van alle knobbeltjes en andere veranderingen blijkt uiteindelijk goedaardig te zijn. Toch is het altijd verstandig om bij twijfel naar je huisarts te gaan. Hoe eerder borstkanker wordt ontdekt, hoe groter de kans op genezing en hoe minder ingrijpend de behandeling vaak is.

Ken je eigen borsten

De allerbelangrijkste stap om borstkanker vroegtijdig te herkennen, is je eigen borsten leren kennen. Borsten veranderen gedurende je hele leven: ze zien er op je twintigste anders uit dan op je vijftigste. Ook tijdens je menstruatiecyclus, een zwangerschap of de overgang kunnen je borsten anders aanvoelen. Dat is volkomen normaal.

Wanneer je weet hoe je borsten er normaal uitzien en aanvoelen, herken je het veel sneller als er iets verandert. Het gaat er niet om dat je elke maand een strikt zelfonderzoek uitvoert volgens een vast schema, maar wel dat je vertrouwd raakt met je eigen lichaam. Sommige vrouwen hebben van nature wat hobbelige borsten door het klierweefsel, anderen hebben gladder weefsel. De ene vrouw heeft tepels die naar buiten wijzen, bij een ander zijn ze van nature wat ingetrokken. Dat is allemaal normaal, zolang het bij jou altijd al zo was.

Veranderingen die kunnen wijzen op borstkanker

Borstkanker kan zich op verschillende manieren manifesteren. Het bekendste symptoom is een knobbeltje in de borst, maar het is zeker niet het enige. Hieronder vind je een overzicht van veranderingen waar je alert op moet zijn. Belangrijk: al deze symptomen kunnen óók een onschuldige oorzaak hebben. Alleen een arts kan na onderzoek vaststellen wat er precies aan de hand is.

Een knobbeltje of verharding
Een knobbeltje is het meest bekende symptoom van borstkanker. Zo'n knobbeltje voelt meestal stugger of harder aan dan de rest van je borstweefsel. Soms is het kogelrond en glijdt het onder je vingers weg als een knikker. Maar het kan ook aanvoelen als een verdikt schijfje, een langwerpige zwelling, of als een hard strengetje achter je tepel. Let ook op knobbeltjes of verdikkingen in je oksel, want daar zitten lymfeklieren die bij borstkanker kunnen opzwellen.

Veranderingen aan je tepel
Je tepel kan op verschillende manieren veranderen. Een tepel die plotseling intrekt terwijl die altijd naar buiten wees, is een reden om naar de huisarts te gaan. Hetzelfde geldt voor vocht dat uit je tepel komt zonder dat je er op drukt. Dit vocht kan helder, wit, geel, groen of bloederig zijn. Bloederig of bruin vocht is het meest verdacht en moet altijd onderzocht worden. Ook schilfertjes, korstjes, roodheid of een plekje dat op eczeem lijkt op of rond je tepel verdienen aandacht.

Veranderingen aan de huid
De huid van je borst kan ook veranderen bij borstkanker. Let op deukjes of kuiltjes die er eerder niet waren. Soms ziet de huid eruit als een sinaasappelschil: gespannen met kleine putjes erin. Ook een wondje dat maar niet geneest, een dikke of opliggende ader die je eerder niet zag, of een plek waar de huid anders aanvoelt, kunnen signalen zijn. Een borst die plotseling rood wordt, warm aanvoelt of pijnlijk is, kan wijzen op een ontsteking, maar in zeldzame gevallen ook op een agressieve vorm van borstkanker.

Verandering in vorm of grootte
De meeste vrouwen hebben borsten die niet precies even groot zijn, en dat is heel normaal. Waar je op moet letten is een plotselinge verandering in de vorm of grootte van een borst. Als één borst opeens duidelijk anders wordt zonder dat je daar een verklaring voor hebt, is het verstandig om dit te laten controleren.

Doet borstkanker pijn?

Veel vrouwen denken dat pijn in de borst een teken is van borstkanker, maar dat is meestal niet het geval. Pijnlijke of gespannen borsten komen vaak voor rond de menstruatie, bij het begin van een zwangerschap of tijdens de overgang. Dit wordt veroorzaakt door hormonale schommelingen en is onschuldig. Een knobbeltje dat wijst op borstkanker doet meestal geen pijn, hoewel het in sommige gevallen wel pijnlijk kan zijn.

Heb je pijn in je borst zonder andere symptomen? Dan is de kans groot dat het niets ernstigs is. Blijft de pijn lang aanhouden of maak je je zorgen? Ga dan toch even langs bij de huisarts, al was het maar voor je gemoedsrust.

Hoe onderzoek je je borsten zelf?

Zelfonderzoek hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het belangrijkste is dat je regelmatig naar je borsten kijkt en ze voelt, zodat je weet wat voor jou normaal is. Je kunt dit bijvoorbeeld doen onder de douche, tijdens het aankleden of voor het slapengaan. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat maandelijks strikt zelfonderzoek de overlevingskansen bij borstkanker vergroot, maar het helpt je wel om je lichaam te leren kennen en veranderingen sneller op te merken.

Kijken
Ga voor de spiegel staan in een ruimte met voldoende licht. Laat eerst je armen ontspannen langs je lichaam hangen en kijk goed naar je borsten. Let op de vorm, de grootte, de kleur van de huid en de tepels. Leg daarna je handen in je nek en kijk opnieuw. Zijn er deukjes of kuiltjes? Is de huid ergens rood of anders van structuur? Is een tepel ingetrokken? Zie je een ader die er eerder niet was? Neem rustig de tijd om alles goed te bekijken.

Voelen
Je kunt je borsten het beste voelen als ze ontspannen zijn. Veel vrouwen doen dit onder een warme douche, omdat het weefsel dan soepeler aanvoelt. Je kunt ook gaan liggen met een kussen onder je schouder aan de kant van de borst die je onderzoekt. Gebruik je vlakke hand met de drie middelste vingers tegen elkaar. Voel met zachte, draaiende bewegingen over elk deel van je borst, van buiten naar binnen of van boven naar beneden. Vergeet niet om ook het gebied tot aan je sleutelbeen en je oksel mee te nemen, want ook daar kan borstweefsel zitten.

Het beste moment voor zelfonderzoek is ongeveer een week na het begin van je menstruatie, wanneer je borsten het minst gevoelig en gezwollen zijn. Ben je in de overgang of heb je geen menstruatie meer? Kies dan een vast moment, bijvoorbeeld elke eerste dag van de maand.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Voel of zie je een verandering aan je borst die je niet herkent of die je zorgen baart? Ga dan naar de huisarts. Het maakt niet uit of je twijfelt, of je het misschien gek vindt om te gaan, of je bang bent voor de uitslag. Huisartsen zien regelmatig vrouwen met borstklachten en nemen elke melding serieus. In de meeste gevallen blijkt er niets aan de hand te zijn, maar als er wel iets is, ben je blij dat je op tijd bent gegaan.

Maak in elk geval een afspraak als je het volgende opmerkt: een knobbeltje of verdikking in je borst of oksel, een ingetrokken tepel, vocht uit je tepel (vooral als dit bloederig of bruin is), veranderingen aan de huid zoals deukjes of sinaasappelhuid, een wondje dat niet geneest, of een borst die plotseling rood en warm wordt. Wacht niet af tot het vanzelf weggaat. Een bezoekje aan de huisarts kan je veel onzekerheid besparen.

Welk onderzoek kun je verwachten?

Als je met een verandering aan je borst naar de huisarts gaat, zal deze je eerst vragen stellen over je klachten en je voorgeschiedenis. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek waarbij de huisarts je borsten en de lymfeklieren in je oksels en hals bekijkt en bevoelt. Op basis hiervan bepaalt de huisarts of verder onderzoek nodig is.

Als de huisarts je doorverwijst naar het ziekenhuis, kom je terecht op een mammapolikliniek of borstkliniek. Daar werkt een gespecialiseerd team dat ervaring heeft met het onderzoeken van borstafwijkingen. Veel ziekenhuizen proberen alle onderzoeken op dezelfde dag te doen, zodat je zo snel mogelijk duidelijkheid krijgt.

Mammografie
Een mammografie is een röntgenfoto van je borsten en meestal het eerste onderzoek dat wordt gedaan. Je borst wordt tussen twee platen gelegd en even platgedrukt, zodat het weefsel goed zichtbaar wordt op de foto. Dit kan wat oncomfortabel zijn, maar duurt maar een paar seconden. Op de mammografie kan de radioloog zien of er afwijkingen zijn in je borstweefsel.

Echografie
Na de mammografie volgt vaak een echografie. Dit is een onderzoek met geluidsgolven, vergelijkbaar met de echo die je tijdens een zwangerschap krijgt. Een echografie doet geen pijn en geeft geen straling. De arts brengt gel aan op je borst en beweegt een sonde over je huid. Op het beeldscherm is dan te zien wat er in je borst zit. Met een echografie kan de arts bijvoorbeeld onderscheid maken tussen een cyste, dat is een holte gevuld met vocht, en een vaste massa.

Biopsie of punctie
Als op de mammografie of echografie een verdachte afwijking te zien is, is vaak een biopsie of punctie nodig om met zekerheid te kunnen zeggen of het om borstkanker gaat. Bij een punctie worden met een dunne naald enkele cellen opgezogen. Bij een biopsie wordt met een iets dikkere naald een klein stukje weefsel weggenomen. Beide onderzoeken worden gedaan onder plaatselijke verdoving en zijn daardoor niet pijnlijk. Het weggenomen materiaal wordt in het laboratorium onderzocht door een patholoog, die kan vaststellen of de cellen goedaardig of kwaadaardig zijn.

Het bevolkingsonderzoek borstkanker

In Vlaanderen organiseert de overheid een gratis bevolkingsonderzoek naar borstkanker voor vrouwen van 50 tot en met 69 jaar. Je krijgt om de twee jaar een uitnodiging voor een screeningsmammografie. Dit onderzoek is bedoeld voor vrouwen zonder klachten en kan borstkanker opsporen voordat je er zelf iets van merkt. Een tumor die zo klein is als een rijstkorrel kan al zichtbaar zijn op een mammografie, terwijl je zelf pas een knobbeltje kunt voelen als het minstens zo groot is als een knikker.

Het bevolkingsonderzoek vervangt het zelfonderzoek niet. Ook als je trouw deelneemt aan het bevolkingsonderzoek, is het belangrijk om je borsten te blijven kennen en bij veranderingen naar de huisarts te gaan. In de twee jaar tussen twee screeningsmammografieën kan er namelijk alsnog een tumor ontstaan.

Ben je jonger dan 50 of ouder dan 69? Dan val je niet onder het bevolkingsonderzoek. Heb je klachten of een verhoogd risico op borstkanker, bijvoorbeeld door erfelijkheid in je familie? Neem dan contact op met je huisarts om te bespreken welk onderzoek voor jou geschikt is.

Maak je niet te snel zorgen

Het is heel begrijpelijk dat je schrikt als je iets voelt of ziet aan je borst dat anders is dan normaal. Maar probeer niet in paniek te raken. De kans dat het om borstkanker gaat is veel kleiner dan de kans dat het een onschuldige oorzaak heeft. Veel vrouwen hebben knobbelige borsten door klierweefsel, cysten gevuld met vocht, of goedaardige zwellingen die mastopathie worden genoemd. Ook hormonale schommelingen kunnen je borsten tijdelijk anders doen aanvoelen.

Tegelijkertijd is het belangrijk om veranderingen niet te negeren. Wacht niet maanden af in de hoop dat het vanzelf weggaat. Ga naar de huisarts, laat je onderzoeken en krijg duidelijkheid. In de meeste gevallen kun je opgelucht naar huis, en als er wel iets aan de hand is, heb je tijdwinst geboekt die cruciaal kan zijn voor je behandeling en genezing.

Je staat er niet alleen voor

Of je nu wacht op een uitslag, net een diagnose hebt gekregen, of gewoon behoefte hebt aan mensen die begrijpen hoe het voelt: je hoeft dit niet alleen te doen. Naboram vzw is een lotgenotenvereniging voor vrouwen met of na borstkanker in de regio Antwerpen. Wij organiseren activiteiten waar je andere vrouwen kunt ontmoeten die hetzelfde meemaken of hebben meegemaakt. Van informatieve sessies tot gezellige uitstapjes, van wandelingen tot creatieve workshops.

Bij Naboram vind je een luisterend oor, praktische tips van ervaringsdeskundigen en de warmte van een gemeenschap die begrijpt wat je doormaakt. Je bent van harte welkom, ook als je nog niet weet of je borstkanker hebt maar gewoon behoefte hebt aan contact.

Bekijk onze activiteitenkalender of neem contact met ons op.